Xeeldheere Cali Jimcaale Axmed (Prof. Cali Jimcaale), wuxuu ku dhashay caasimadda Soomaaliya—Muqdisho, hilaaddii 1958-dii. Wuxuu wax ku bartay magaalada Mudisho. Waxa uu ka baxay kulliyaddi Lafoole ee jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed gaar ahaan kulliyaddii waxbarsahada, isagoo ka qalinjabiyay qaybtii afka Soomaaliga & afka Ingiriisiga. Waxa heerka labaad iyo kan saddexaadba uu ku soo qaatay dalka dibaddiisa. Waxa uu bare iyo macallin ka noqday Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed (JUS) qaran-jabki ka hor.
Aqoonyahan Dr. Cali Jimcaale Axmed waa aqoonyahan Soomaaliyeed oo caan ah, sidoo kalena ah gabayaa curin og jaadadka maansada, filim-sameeye, iyo baare ku xeeldheer aqoonta dhaqanka iyo cilmiga bulshadaba. Waxa uu geed-fadhi u ahaa; isbarbardhigga cilmiga suugaanta, daraasaadka filimada, daraasaadka Afrika. Waxa hubaal ah inuu si gaar ah diiradda u saaray: dhaqanka Soomaaliyeed, af-Soomaaliga, hiddaha iyo sheekooyinka afka laga dhaxlo. Burburkii iyo kala haadkii kaddib, waxa uu bare ka noqday jaamacado ku yaal carriga Maraykanka, sida Queens College, City University of New York.
Marxuumku waxa uu ahaa gabayaa iyo qoraa sumcad ku dhex leh shacabka Soomaaliyeed iyo bulshada Geeska Afrika. Haddii aan wax uun ka tilmaanno xeeldheeraha wax-soosaarkiisa iyo qoraalladiisaba, waxay inta badan ka hadlaan: aqoonsiga Soomaalinnimada, qurbaha iyo jaahwareerka tahriibka, xusuusta iyo hiddaha faca weyn ee aan isugu gudbino werinta afka iyo dheg-ku-xambaarka. Muhiimadda uu leeyahay Prof. Cali Jimcaale Axmed haddii aan soo koobno waa “shaqsi kaalin weyn ka ciyaaray ilaalinta iyo faafinta dhaqanka Soomaaliyeed, isaga oo isku xiraya hiddaha soo jireenka ah iyo aqoonta casriga ah”. Xeeldheeruhu, waxa uu xijaabtey 31-Mar, 2026-kii.
Maansadani, waa howraar kooban oo aan ka jeediyey munaasabad baroordiiq iyo duco ahayd oo lagu qabtay 9, Abriil-2026 Masraxa Prof. Shiriif Saalax ee Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed, maansada “Guntanihii Dadweynaha” waxa ayna tidhi sidatan;
Awrka gibilka loo xiray
Gonda-jiidka lagu raray
Guuraha habeennimo
Guradiisa lagu ridey
Gurmadkii u heelnaa
Gaawaha u culi jirey
Afka goosankiisiyo
Kasmadii geyiga tiil
Garka wiilka haystaa
Foolaadka go’ay buu
Gobka haraca weyn iyo
Guryasamo ku furayaa.
****************
Gundhigeedda xaajadu
Waxay galabta joogtaa
Garbadduubku weynaa
Galaayuusku badanaa
Gocashadan xanuunka leh
Geeridu ku marantahay
Gabalaaxsanmaynee
Gacalkiyo qaraabooy
Miyey golaha keeneen?
****************
Guullow Allahayoow
Godka iilka loo qoday
Gaso iyo Ganuun baa
Gogol loogu fidiyeye
Gasiin awliyaad iyo
Gocosada macaan iyo
Gomonshaaga miidda leh
Ugu gaaci sabadkiyo
Goofkiyo hareeraha.
***************
Garaadkii aqoontiyo
Gabbaadkii ogaalkiyo
Geedkii hadhka lahaa
Gorfayntii fankeenniyo
Galoolmudhay iftiinkii
Suugaanta guunka ah
Giraanteedu culustahay
Gorgorkii u sahantegey
Galalkeeda faaqidey
Godlin jirey tiraabaha
Gaaggaxa ka caagnaa
Guullaha awoodda leh
Gacantiisu weyntahay
Geeridu xaq weeyee
Cali galabta oofsaday
Guranaa kashaydii
Godob lama gunnaystee
Godka xeerku culusaa
Miyaan geed la tegayaa?
******************
Guntanihi dadweynaha
Waajibkiisa gudan jirey
Gunta, seeska sheekada
Guntimaha ku xiri jirey
Oo gogoldhig ararliyo
Gabalgabal u qori jirey
Guullaha awoodda leh
Gacantiisu weyntahay
Geeridu xaq weeyee
Cali galabta oofsaday
Guranaa kashaydii
Godob lama gunnaystee
Sirta gabaygu culusaa
Miyaan giisi karayaa?
*****************
Guntanihi dadweynaha
Waajibkiisa gudan jirey
Gunta, seeska sheekada
Guntimaha ku xiri jirey
Oo gogoldhig ararliyo
Gabalgabal u qori jirey
Guullaha awoodda leh
Gacantiisu weyntahay
Geeridu xaq weeyee
Cali galabta oofsaday
Guranaa kashaydii
Godob lama gunnaystee
Guurow ha joogee
Miyaan guuxi karayaa?
****************
Guntanihi dadweynaha
Waajibkiisa gudan jirey
Gunta, seeska sheekada
Guntimaha ku xiri jirey
Oo gogoldhig ararliyo
Gabalgabal u qori jirey
Guullaha awoodda leh
Gacantiisu weyntahay
Geeridu xaq weeyee
Cali galabta oofsaday
Guranaa kashaydii
Godob lama gunnaystee
Giishkiyo Madiixii
Miyaan gaado karayaa?
*****************
Guntanihi dadweynaha
Waajibkiisa gudan jirey
Gunta, seeska sheekada
Guntimaha ku xiri jirey
Oo gogoldhig ararliyo
Gabalgabal u qori jirey
Guullaha awoodda leh
Gacantiisu weyntahay
Geeridu xaq weeyee
Cali galabta oofsaday
Guranaa kashaydii
Godob lama gunnaystee
Geeraarku culusaa
Miyaan goohi karayaa.
